İsmail Beşikci: Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nde Maaş Sorunu…

Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nde Maaş Sorunu…

Kürdlerdeki, özellikle Kürd yöneticilerdeki lüks yaşam, bana her zaman Mele Mustafa Barzani’nin bir sözünü hatırlatır. 11 Mart 1970 Anlaşması’nın ilk ayları… Bir gün, İsa Suvar, çok lüks bir arabaya binerek, Mele Mustafa Barzani’yi Glala’daki karargahında ziyarete gelir. Mele Mustafa Barzani İsa Suvar’ı bu şekilde görünce çok şaşırır. Karargahtan çıkarak arabasından inmekte olan İsa Suvar’a yaklaşır, İsa der, ‘dağlardan dağlara, mağaralardan mağaralara dolaştığımız günleri unutma. Daha herşey bitmedi…

İsmail Beşikci

24.12.2020, Per | 10:41 [ Güncellenme: 24.12.2020, Per | 15:40 ]

Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nde Maaş Sorunu…
Makaleyi Paylaş

Irak Parlamentosu’nda, Dış Borçlanma Yasa  Tasarısı, Küd milletvekillerinin  tepkisine rağmen  Şii ve Sünni Arap milletvekilleri tarafından kabul edilmişti.  Bunun üzerine, Kürdistan Demokrat Sosyalist Partisi Lideri Muhammed Hacı Mahmud, Kürdistan hükümetine ve Irak Parlamentosu’ndaki Kürd milletvekillerine bir açıklama yapmıştı. Kürd hükümetine ve Irak Parlamentosundaki Kürd  milletvekillerine üç öneride bulunmuştu.

1 – Artık Irak hükümetinden bütçe ve maaş istenmemeli.  

2 – Kürtler Bağdat’tan çekilmeli.

3 – Kürdistan Bölgesi kendi ekonomisini oluşturmak için hızla örgütlenmeli. (nerinazad, 12 Kasım 2020)

Kürdistan Demokrat Sosyalist Partisi lideri Muhammed Hacı Mahmud, düşüncelerini şu şekilde dile getirmişti. ”…Irak Parlamentosu, Kürt parlamenterlerin boykotuna ve yasal çoğunluk sağlanmamasına rağmen, Erbil-Bağdat arasındaki anlaşmaya aykırı olan dış borçlanma yasa tasarısını onayladı. Yasa tasarısında Kürdistan Bölgesi’ne gönderilmesi öngörülen 320 milyar dinar maaş bütçesi iptal edildi.

Konu hakkında yazılı bir açıklama yayımlayan PDSK Genel Sekreteri Muhamed Hacî Mahmûd, Irak Parlamentosu’ndaki Şii ve Sünni partilerin aralarındaki düşmanlığa rağmen, birlik olup  Kürdistan Bölgesi’nin bütçesini kesme amacıyla şövenist bir karara imza attıklarını söyledi.  

Alınan karara sert tepki gösteren Muhamed Hacî Mahmûd sözlerini şöyle sürdürdü: “Tüm Kürdistan gelirleri, topraklarını  Irak’a teslim de etsek Bağdat hükümeti, Kürdistan Bölgesi’nin bütçesini ve meşru haklarını vermeye hazır değildir. Bugün Irak’taki Şii ve Sünnilerin kendi aralarındaki düşmanlık her zamankinden daha fazladır. Ancak, söz konusu Kürdistan Bölgesi’nin haklarının geri alınması ve maaşlarının kesilmesi olunca hepsi tek yürek ve tek ses oluyor.”

                                                 ***

Burada Muhammed Hacı Mahmud’un birinci ve üçüncü önerileri üzerine  bir değerlendirme yapmak istiyorum. Ben de,  Kürdlerin durmadan Bağdat’tan  maaş ve bütçe istemelerinin sakıncalı olduğu kanısındayım. Bu çerçevede Kürdler kendi ekonomilerini düzenlemeye, oluşturmaya bakmalıdır.

Bugüne kadar,  birçok Kürd heyeti, maaş ve bütçe için Bağdat’a gidip gelmiştir. Bütçe, maaş, petrol, peşmerge maaşları vs. konularında görüşmeler, anlaşmalar yapıldığı açıklanmıştır.

Birçok defa da Bağdat’dan Hewler’e heyetler gelmiş, aynı konularda görüşmeler anlaşmalar yapıldığı açıklanmıştır.

Bunlara rağmen birkaç ayda bir bu konu tekrar gündeme gelmektedir. Bağdat’ın maaşı ve bütçeyi göndermediğinden yakınılmaktadır. Bu Kürdistan Bölgesel Yönetimim için büyük bir sakıncadır. Özerk yapıyı aşındıran, özerk yapıda gedikler açan bir durumdur. Bunun  için, Kürdistan Bölgesel Yönetimi,  kendi ekonomisini oluşturma, düzenleme yoluna bakmalıdır. Kürd petrolünü Bağdat’a teslim etmemek, petrol ihracatını bizzat sürdürmek  çok önemlidir.

Maaş  ve bütçe konularını Bağdat’ın sürüncemede bırakmasının, bilinçli bir tutum olduğunu, esas amacın da özerk yapıyı aşındırmak, sürekli olarak Kürdleri Bağdat’a el açmak durumunda bırakmak, Kürdleri, Bağdat’a mecbur kılmak olduğunu düşünüyorum.

Hewler ve Bağdat arasındaki ilişkilerin önceden yapılan anlaşmalarla tıkır tıkır yürüyen, hiçbir pürüz içermeyen bir süreç olduğu da düşünülebilir. Böyle bir varsayım da düşünülebilir. Günümüze kadar gelen uygulamalardan bunun hiçbir zaman yaşama geçmeyecek bir proje, bir varsayım  olduğu açıktır. Böyle olsa bile, yine de Hewler’ Bağdat’tan maaş ve bütçe istememelidir. Hewler, kendi ekonomisini oluşturma yolunda çaba harcamalıdır. Kürdistan Bölgesel Yönetimi’ni ayakta tutacak  çaba budur.

Bu çerçevede tarım, hayvancılık, turizm geliştirilmelidir. Bölgede et tüketimi çok yüksektir. O zaman Kürdler eti ithal etmeyip kendileri üretmenin yolunu bulmalıdır.

Herkes, maaş beklentisi içinde olmamalıdır. Tarımda, hayvancılıkta turizmde emek sarfetmek önemli olmalıdır.

Hewler, Süleymaniye, Duhok gibi büyük şehirlerde, otellerde, lokantalarda, kefelerde, Bengladeş’ten, Filipinlerden, Uzakdoğu’dan gelen garsonlar çalışmaktadır. Kürdler de bu alanlarda çalışarak geçimlerini temin edebilirler. Bu alanlarda çalışarak ailenin geçimini temin etmek, her ay maaş beklentisi içinde olmaktan  çok daha onurludur. Kürdler Avrupa’ya göçtükleri zaman, herhangi bir işte çalışmıyorlar mı? O zaman bu çalışma bizim onurumuzu zedeliyor, diyorlar mı? Kürdler bazı geleneksel davranışlarını sorgulamalıdır.

Bunun dışında Kürdler sofra israfı konusunu, yemeklerin neden arttığını uzun uzun düşünmelidir. Bu israftan vazgeçilmelidir.

Kürdler, birbirinden geniş evlere sahip olma, evleri türlü-çeşitli mobilyalarla donatma anlayışından da uzaklaşmalıdır. İki adımlık yolu özel arabalarla katetme, sadece ekonomik bakımdan değil, sağlık bakımından da sakıncalıdır.

Bugün, çocuklar için verilebilecek en iyi şey eğitimdir. İyi bir eğitim alan çocuk/genç kendi geleceğini kurar. ‘Bir evde çocuklar için olsun’, ‘bir araba da çocuklar için olsun’, ‘çocuğun bankada hesabı da olsun…’ Bir ev bir araba da öbür çocuk için olsun…’sakat bir anlayıştır.

Kürdler, özellikle Kürd yöneticiler, mal-mülk biriktirme hırsından uzaklaşmalıdır. Bu yolda İsrail yöneticilerini örnek almaları önemlidir. Örneğin Golda Meir’in, ( 1898-1978) hayatı Kürdler için ilham verici olmalıdır.

Bütün bunların ötesinde Kürdler, örneğin  Afrika’da, anti-sömürgeci mücadelenin, ulusal kurtuluş mücadelesinin nasıl geliştiğini iyice incelemelidir. Örneğin 1940’ların sonlarında, Kenya’da bu mücadele nasıl gelişmiştir, konusunun incelenmesi Kürdler için önemli olmalıdır. (x)

Sömürge bile olamamış, bu kadar büyük bir  nüfusa rağmen dünya uluslar ailesine  katılamamış bir toplum için en gerekli olan yaşamsal kategori, en iyi değer özgürlüktür. Bu özgürlüğe ulaşabilmek için bazı mahrumiyetlere de katlanmak gerekir.

Çocuklara verilebilecek en iyi, en değerli armağan  özgür bir Kürdistan olmalıdır.

                                           ***

Kürdlerdeki, özellikle Kürd  yöneticilerdeki lüks yaşam,  bana her zaman Mele Mustafa Barzani’nin bir sözünü hatırlatır. 11 Mart 1970 Anlaşması’nın ilk ayları… Bir gün, İsa Suvar, çok lüks bir arabaya binerek, Mele Mustafa Barzani’yi Glala’daki karargahında ziyarete gelir. Mele Mustafa Barzani İsa Suvar’ı bu şekilde görünce çok şaşırır. Karargahtan çıkarak arabasından inmekte olan İsa Suvar’a yaklaşır, İsa der, ‘dağlardan dağlara, mağaralardan mağaralara dolaştığımız günleri unutma. Daha herşey bitmedi…’(xx)

Daha herşey bitmedi… Kanımca, bu çok önemli bir söz, çok önemli bir hatırlatmadır.1970-2020. Arada geçmiş 50 yıl.  Durmadan Bağdat’tan maaş-bütçe beklentisi içinde olmak her şeyin bitmediğini açıkça gösteriyor. Bunun dışında böyle bir beklenti içinde olmak, Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nin özerk yapısını zedeliyor, özerk yapıyı laçkalaştırıyor.

(x) 1940’lerın sonları, 1950’lerin başları… Kenya’da İngilizlere karşı Ulusal Kurtuluş Mücadelesi, Mau Mau Hareketi sürüyordu. Mücadeleye katılanların  büyük bir kısmı cezaevine konulmuştu. Halkın büyük bir kısmı, komşu ülkelere sığınmışlardı, mülteciydi. Çok ağır bir yoksulluk vardı. Ama bunlara rağmen başkent Nairobi’de ulusal kurtuluş yürüyüşleri, gösteriler yapılıyordu. İngilizlerin elinde otomatik tüfekler, Keryalıların elinde  değnekler vardı. Her yürüyüşte onlarca Kenyalı yaşamını yitiriyordu. Ama bunlara rağmen mücadele,  bağımsızlık yürüyüşleri, gösteriler de sürüyordu. Yürüyüşler çıplak ayalarla yapılıyordu.

1940’ların sonları 1950’lerin başları… Kenyalılar için, Özgürlüğün ekmekten çok daha önemli olduğu yıllar… Kenya tam olarak 1963’de bağımsızlığına kavuştu. (Baskın Oran, Azgelişmiş Ülke Milliyetçiliği, Kara Afrika Modeli,  Bilgi Yayınları, Ankara, 3. basım, Ocak 1977 s. 149-152)

(xx) İsa Suvar bir peşmergeydi. Çok önemli bir komutandı. Mele Mustafa Barzani’ye çok yakın bir komutandı. 1947’de, Mele Mustafa Barzani ile birlikte, Sovyetler Birliği’ne iltica eden peşmerge grubu içinde yer almıştı.. İsa Suvar’ın eşi Molga Rustu. 1958’de, Sovyetler Birliği dönüşünde, İsa Suvar ve eşi Molga, birlikte Kürdistan Demokrat Partisi’ne, 1961’ de de birlikte peşmergeye katılmışlardı.

 

Bu makale toplam: 10029 kişi tarafından görüldü.
Son Güncellenme:14:51:47
Bu gönderiye hiç yorum yapılmamış! İlk yorum yapan kişi olmak ister misin?
Nerina Azad

İsmail Beşikci

İsmail Beşikci

Yazarın Önceki Yazıları

Üniversite RaporuOFra Bengio’nun Kürd Liderlere EleştirisiDr. SaidKürdistan Bölgesel Yönetimi’nde PKK-Haşdi Şabi İşbirliğiAma Onlar Kardeştiler…Mustafa Suphi‘Kürdistan Ortadoğu’nun Polonya’sıdır’İSkan Tolun IIKürt Dil Hareketi (Harekata Zımanê Kurdî) II‘Doğumun Ölümü’Kürt Dil Hareketi (Hereketa Zimanê Kurdî)Kürdistan Bayrağı’nın ve KDP Binasının Yakılması Üzerine…Ermeniler, Kürdler, AzerilerDevrimci Doğu Kültür OcaklarıEylül 2020 Kürdler-KürdistanBir AİHM BaşkanıHalepçe arşivlerinin yakılması ve KDP’ye saldırıDevranİskan TolunWoodrow WilsonHarf Devrimi’nin Kürdler İçin AnlamıMehmet ElbistanKürtler, Şehir Şehirlileşme‘Kürt Çalışmaları…’Zini Gediği KatliamıKürd Tarihini Kürdlerin Yazması…‘Kürtlerin Kürt Olmama Hakkı’ II’Kürtlerin Kürt Olmama Hakkı’Değinmeler-2Irkçılık ÜzerineSeyid Ahmed CebariŞengal, AfrinMustafa SelîmîKemalizm ve Kürd Ulusal SorunuOrhan Kotan’ın ŞiiriLeylan - IIKürt Meselesiyle İlgili Bir Projen Var mı?LeylanXwebûnOrta Karadeniz’de Etnisite İlişkileriAlevilik Üzerine…Güvenli BölgeDuvarımızı Yapamadık…Doktor SaidAlevilik ve TarihiBitlis ve Ahalisi1916 Kürd TehciriBir Diplomatın AnılarıXızır Nasıl Ali Oldu?Kürd Tarihi Üzerine GözlemlerAdıyla ÇağırmakKürdistan’ın Güneyinde SoykırımKürdlerin TarihiMilliyetçilik ÜzerineHong Kong, Kürdistan‘Kürtlerle Türkler’Ortadoğu’da Devletlerin KurulmasıAbdurrahman Qassemlu’nun Katledilmesinin 30. YıldönümüÜniversitenin Bilim Anlayışında Temel SorunlarCumhuriyet, 19 Mayıs 2019'Özgürlük İçin Sanat'Helsinki’de Sosyal ForumTeknoloji, Bilim, EğitimMilletler Cemiyeti Döneminde Kürdler/KürdistanHewler - Duhok - ZahoBir Tartışma Üzerine…Dönemin RomanlarıEleştirilerin İzindeRêya Heqîyê (Alevilik)ABD Ziyareti - IVABD Ziyareti - IIIABD Ziyareti - IIABD Ziyareti - IBerlin’de Dersim 37-38 PaneliBaşur’da SiyasetDuhok-Hewlêr GezisiKürdçe Yasaklarının İşlevi‘Aleviliğin Doğuşu’ II‘Kimliksiz Çığlıklar’Türkiye’de Adalet Arayışları'Aleviliğin Doğuşu'Kürdlere Soykırım…Moskova’da Kürd KonferansıCevat Geray’a Sevgi…Bilim AhlakıMahallenin ArkadaşlarıSelahattin Demirtaş’ın ŞarkısıCanip Yıldırım KütüphanesiDevşirmeler ve DevletsizlerDağ Kavmi - IIAdaylar…Dağ Kavmi -IGeleceğini Belirleme Hakkı ve KürdlerFarhad Daftary, Şiilik AlevilikŞiizm‘Türklük Sözleşmesi’Timure Halil Hakkında …Düşmanlarını Sevindiren Bir Halk…Celal Talabani...Kürdler Zoru Başardı…Bağımsızlık...Güvenlik...Domino EtkisiReferandum-Bağımsızlık TartışmalarıDanimarka SeyahatiSekesûr’da Kürd-Alevi Soykırımıİnsanlık Araştırmaları MerkeziFahriye Adsay’ın Eleştirileri Üzerine…Bir Kürd...İki Kürd...Üç KürdYezda...Ermeniler, Kürdler…Yeni Bir KDP Kurma ÇalışmalarıHasta AdamAvustralya GezisiHayatımdan KesitlerBirey Toplum İlişkileriPeşmergelik Yüce Bir DeğerdirKaderine KüsmekKürd Halkının, Kürdistan’ın Başı Sağolsun…Kürdistan’ın Hayırlı Evladı Doktor SaidSuriyeli MültecilerParlamentoMilli Düşünce SempozyumuDesmond FernandesKürtlerin Bulunduğu Ülkeler Bölünemez!...Kürtler Ne İstiyor?Eşkiya28 Devlet Bağımsız Kürdistan’ı Tanımayacak...Devlet, İslam, Kürdler ve DarbePencinarîler IIPencinarîler IAzim...'Afrika Edebiyatı' Üzerine…Yaresan (Ehl-i Hak) Rêya Heqîyê, EzdanZağros’un Ötesine…Süleymaniye Merkez Güvenlik Karargahı'Peçar Tenkil Harekatı/1927' Üzerine Birkaç SözİttifaklarMahmut Yeşil’e Sevgi…Tunceli Kanunu, Getirdiği Esaslar ve Devletin Asimilasyon PlanlarıYakındoğu’nun İmhası ve Pontus SorunuKeşiş’in Torunları Dersimli ErmenilerAnlıyorum Ama Konuşamıyorum1128 AkademisyenYaşar KayaAlevilik...Elveda Güzel VatanımAlevilerin KitabıUluslararası Barışı Kurma Çabaları, Kürdler/Kürdistan IIIUluslararası Barışı Kurma Çabaları, Kürdler/Kürdistan IIUluslararası Barışı Kurma Çabaları, Kürdler/Kürdistan (I)Komkurd-AnNelson Mandela - Aziz SancarBarış, Yüzleşme, MüzakereİBV Hewler Temsilciliği558. OturmaŞengal’i ZiyaretŞengalTBMMKürdlerde/Kürdistan’da Ana SorunÖzyönetim Üzerine...Norveç SeyahatiAlaine Tuoraine’e EleştiriKürdistan Bölgesel Yönetimi’nde Yönetim ZaaflarıGüneşin KrallığıKeyakisarBarzani bir dönem daha görevde kalmalıdırTemel şart Kürdistan Ordusu!Girê Spî'nin Kurtarılması...Üniversitenin Ana SorunuMardin: Hüzünlü KentAlevilik-MüslümanlıkOsmanlılar ve Acemler Arasında Kürdlerİslam’ın barış, huzur, adalet ve eşitlik anlayışı Kerbela’da son bulduKürd Kültürü Neden Yağmalanıyor?Kürd Êzidîlerin Azizesi 'Begê'İki Olay Üzerine DüşüncelerBarış ve Çözüm Süreci - IIIEleştirilerEv Jin û Mêrê bi MaskêBarış ve Çözüm Süreci - IIMurat Bozlak’a sevgiler...Barış ve Çözüm Süreci…Rejim, İslamileşme, Kürdler/KürdistanAlman Şarkiyatçı Dr. FriçSoykırımlar ve Devletsiz HalklarIŞİD’in ZuhuruŞeyh Ahmet, IŞİD Saldırıları ve Osman Baliç'in KatiliUlusların Kendi Geleceklerini Tayin Hakkı ve Kürdler/KürdistanBitlis Anıları, 1960’lı Yıllarda Bitlis’de YaşamUluslararası Bitlis SempozyumuBarzanilerDeğinmelerİfade Özgürlüğü ve ABDTürk Siyasal Kültürü Üzerine…Birleşik Krallık, Fransa, Kürdler/KürdistanAnti-Kürd Uluslar arası NizamKürd/Kürdistan incelemelerinde temel soru...Ulus İnşa Sürecinde Dilin RolüMustafa Barzani'yi sevgiyle anıyoruzDüşün Hayatında ve Edebiyatta KurumlaşmalarYakındoğu’nun İmhası,1915 Ermeni Soykırımı ve Hrant Dink’in KatledilmesiResmi İdeolojinin Temel ÖzelliğiRoboski – GoyilerTürk-İslam Sentezi ve Kürd SorunuKürdistan sorunu her şeyden önce duruş sorunudurBarış
x